Nhà XTV

Rau om hay Ngò om - Limnophila aromatica (Lam) Merr (Ambulia aromatica Lam) thuộc họ Hoa mõm sói - Scrophulariaceae.[1]

Mô tả: Cây thảo sống nhiều năm cao 15-30cm, thân mập giòn, rỗng ruột, có nhiều lông. Lá đơn, không cuống, có lông, mọc đối hoặc mọc vòng 3-5, lá mép lá hơi có răng cưa thưa, mặt dưới lá có nhiều đốm tuyến màu xanh. Hoa thường mọc đơn độc ở nách lá, không đều, cuống dài 1,5cm. Ðài hình chuông, chia 5 răng, dài 4-5mm. Tràng dài gấp đôi đài, chia 2 môi, cánh hoa màu tím nhạt. Nhị 4, chỉ nhị ngắn. Vòi nhuỵ nhẵn, đầu nhuỵ chẻ đôi. Quả nang hình trứng, không lông, nằm trong đài, chứa nhiều hạt.[1]

Bộ phận dùng: Toàn cây - Herba Limnophilae Aromaticae.[1]
Nơi sống và thu hái: Loài phân bố ở Ấn Ðộ, Xri Lanca, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam, Lào, Inđônêxia, Philippin, Bắc úc, Niu Ghinê và Micronêdi. Ở nước ta cây mọc hoang ở ao, rạch, mương và cũng được trồng làm gia vị. Thu hái toàn cây quanh năm, rửa sạch, cắt từng đoạn, dùng tươi hay phơi khô dùng dần.[1]

Thành phần hoá học: Rau om chứa tinh dầu, flavonoid, tanin.[1]

Tính vị, tác dụng: Vị cay, hơi chát, tính mát, mùi thơm có tác dụng thanh nhiệt chỉ khái, giải độc, tiêu thũng. Rễ có tác dụng làm dãn cơ phủ tạng như ruột, thận, do đó mất các cơn đau bụng. Nó còn làm dãn mạch, tăng lực thận, tăng lượng nước tiểu, tạo thuận lợi cho việc tống sỏi ra ngoài.[1]

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Thường dùng trị: 1. Cảm, ho gà; 2. Sỏi đái ra máu; 3. Rắn độc cắn; 4. Ðinh nhọt và viêm mủ nhiễm trùng ecepet mảng tròn, ngứa sầnp; 5. Đái dầm; 6. Đái ra máu; 7. Ban đỏ.

Ở Quảng Ðông (Trung Quốc) còn dùng trị đòn ngã dùng 15-30g, dạng thuốc sắc. Dùng ngoài lấy cây tươi đắp. Người có thai không dùng.[1]

Ðơn thuốc:

1. Cảm lạnh: Rau om 15-30g sắc uống.[1]

2. Rắn độc cắn: Rau om 15g xuyên tâm liên 25g, giã thêm ít rượu nếp, vắt nước uống còn bã dùng đắp vết thương.[1]

3. Nhiễm trùng ecpet mảng tròn: ép dịch lá rau ôm hoặc nấu nước để rửa.[1]

4. Sỏi thận: 20-30g cây tươi giã ra, thêm nước uống, dùng cây khô với liều ít hơn, sắc nước uống.[1]

5. Chữa đái dầm: Rau ngổ 20g, mùi tàu 20g, cỏ mần trầu 20g, cỏ sữa lá nhỏ 10g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước còn 100m, uống sau bữa ăn chiều. Dùng 3-4 lần [3]

6. Chữa đái ra máu: Rau ngổ 10g, cỏ tháp bút 10g, rễ cỏ tranh 10g, thái nhỏ, phơi khô, tẩm rượu, sao vàng rồi sắc uống làm hai lần trong ngày.[3]

7. Chữa ban đỏ: Rau ngổ 20g, dây vác tía 20g, măng sậy 10g, đọt tre mỡ 10g, rửa sạch, thái nhỏ, sắc uống trong ngày. [3]

Kỹ thuật trồng [2]

Thời vụ: Rau ngổ được trồng quanh năm.

Rau ngổ thích hợp trên những vùng đất nhiều nước như ruộng lầy, ao hồ. Do đó, đất trồng rau ngổ cần nhiều bùn, đầy đủ dinh dưỡng, nhiều nước.

đất trồng rau ngổ được cày bừa kỹ, sạch cỏ, sục bùn.

Có thể lên liếp để trồng rau ngổ ở những vùng đất thấp, trũng (liếp rộng 2 m, cao 30 cm).

Thông thường trồng ngổ bằng cách giâm cành. Chọn những đọan thân ngọn sinh trưởng khoẻ, cắt khoảng 15 – 20 cm giâm trên những liếp đất đã chuẩn bị trước.

Khoảng cách trồng: cây cách cây 3 – 4 cm.

Bón phân (lượng phân bón cho 1.000 m2 như sau)

Bón lót:+ 1,5 – 2 tấn phân chuồng hoai.

+ 20 – 25 kg phân lân.

+ 40 kg tro bếp hoặc 10 kg kali.

Bón thúc: Bón thêm phân urê trong quá trình trồng (3 kg/1.000 m2), có thể chia làm nhiều đợt để bón nhưng phải đảm bảo thời gian cách ly tối thiểu 12 – 15 ngày.

Sau những cơn mưa có thể bón thêm phân tro bếp nhưng phải đảm bảo thời gian cách ly như trên.

- Sau khi giâm xong cần tưới nước để rau mau bén rễ.

- Rau ngổ rất cần nước nên cần tưới nước đầy đủ cho cây.

- Sau trồng 10 ngày có thể bón thúc phân urê.

Rau ngổ ít có sâu bệnh hại. Trường hợp sâu hại có thể sử dụng Biocin hoặc bệnh thối nhũn lá sử dụng Kasumin.

Thu hoạch: Sau trồng 30 – 35 ngày là tiến hành thu hoạch. Tuỳ theo mục đích sử dụng mà có thể cắt cành, chừa gốc hoặc thu họach cả cây.

Nguồn: