Thứ Tư, 13 tháng 4, 2011
Tên khoa học của rau ngót là Sauropus androgynus (L.) Merr., thuộc họ Thầu dầu Euphorbiaceae. Có sách cho tên Phyllanthus elegans Wall., thuộc cùng họ.[6]
Rau ngót còn có tên bồ ngót, bù ngót, bồ ngọt, bồng ngọt. Để làm thuốc, dùng cây từ 2 năm tuổi trở lên. Theo Đông y, rau ngót tính mát lạnh (nấu chín sẽ bớt lạnh), vị ngọt, có công năng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tăng tiết nước bọt, hoạt huyết, hóa ứ, bổ huyết, cầm máu, nhuận tràng, sát khuẩn, tiêu viêm, sinh cơ. Rau ngót là thang thuốc vừa chữa bệnh vừa bồi bổ, vừa nâng đỡ chính khí vừa trừ tà khí, tăng sức đề kháng của cơ thể...[2]
Ngoài các vita-min và muối khoáng (trong 100g rau ngót có 169mg canxi, 64,5mg photpho, 185mg vitamin C... ) rau ngót còn có một lượng protit đáng kể. Tỷ lệ protit trong rau ngót nhiều gần gấp đôi rau muống và tương đương với một số loại đậu như đậu ván, đậu đũa, đậu co ve... là những thức ăn thực vật từ xưa vẫn nổi tiếng giàu chất đạm (trong 100g rau ngót có 5,3g protit, đậu ván có 2,8g, đậu co ve 5g, đậu đũa có 6g). [3]
Chất protit trong rau ngót thuộc loại protit thực vật quý, hiếm có ở những loại rau khác. Trong 100g protit của rau ngót có 3,1g lysine, 2,5g methionine, 1g tryptophane, 4,7g phenylalanine, 6,5g threonine, 3,3g valine, 4,6g leucine, 3,3g isoleucine là những axit amin rất cần thiết cho cơ thể.[3]
Ngoài nhiều vitamin và khoáng, rau ngót rất giàu đạm nên nó được khuyên dùng thay thế đạm động vật nhằm hạn chế những rối loạn chuyển hóa canxi gây loãng xương và sỏi thận. Nó rất tốt cho người cần giảm cân hay đường huyết cao.[2]
Ngoài ra, rau ngót là một loại thực vật hiếm hoi chứa vitamin K, một chất giúp giảm nguy cơ gãy xương ở người già. Nó cũng có nhiều papaverin - chất mà từ trước chỉ tìm thấy trong cây thuốc phiện, giúp giảm cơn đau phủ tạng, hạ huyết áp và gây cương cứng dương vật.[2]
Công dụng
- Với chứng đái dầm ở trẻ em, cách chữa bằng rau ngót rất đơn giản. Chỉ cần 40g rau ngót tươi rửa sạch, giã nát, sau đó cho một ít nước đun sôi để nguội vào rau ngót đã giã, rồi khuấy đều, để lắng và gạn lấy nước. Phần nước gạn được chia làm hai lần để uống, mỗi lần uống cách nhau khoảng 10 phút. Bài thuốc này không chỉ chữa chứng đái dầm ở trẻ em mà còn chữa được bệnh dị ứng, chữa sót nhau. [1]
- Với chứng tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh, cách chữa bằng rau ngót cũng rất đơn giản. Lấy lá rau ngót tươi rửa sạch, giã nát lấy nước bôi đều lên lưỡi vài lần là khỏi. [1]
- Chữa chứng đổ mồ hôi trộm, táo bón ở trẻ em, lấy 30g rau ngót, 30g bầu đất, 1 quả bầu dục lợn rồi nấu canh cho trẻ ăn. Đây không chỉ là món canh ngon, bổ dưỡng lại có tác dụng chữa bệnh, mà nó còn là vị thuốc kích thích ăn uống với những trẻ chán ăn. [1]
- Món canh rau ngót tưởng như rất bình thường, nhưng thực sự, dù chỉ là canh nấu suông hay canh nấu với thịt, nó đều là một vị thuốc bổ, giúp tăng cường sức khoẻ với người mới ốm dậy, người già yếu hoặc phụ nữ sau khi sinh. [1]
- Đặc biệt, với những phụ nữ sắp sinh con, hàng ngày nếu được ăn canh rau ngót nấu với mùng tơi sẽ giúp tăng sức cho các bắp thịt, giúp việc sinh nở dễ dàng hơn.[1]
- Sót rau sau đẻ, nạo hút thai: Cho sản phụ uống một bát nước rau ngót tươi.[2]
- Bồi dưỡng sau đẻ: Rau ngót nấu canh với thịt lợn nạc hoặc giò sống. Có nơi hay nấu canh rau ngót với trứng tôm, trứng cáy, cá rô, cá quả... nhưng với thịt lợn nạc thì yên tâm hơn đối với sức khỏe của sản phụ đang cho con bú.[2]
- Canh giải nhiệt mùa hè: Rau ngót nấu canh với hến, mát và ngọt đậm đà. Sự phối hợp này lạnh, nên cho thêm lát gừng hoặc nên kiêng với người hư hàn.[2]
- Chữa nhức trong xương (không phải sưng đau khớp): Nấu rau ngót với xương lợn để ăn. [2]
Rau ngót còn có tên bồ ngót, bù ngót, bồ ngọt, bồng ngọt. Để làm thuốc, dùng cây từ 2 năm tuổi trở lên. Theo Đông y, rau ngót tính mát lạnh (nấu chín sẽ bớt lạnh), vị ngọt, có công năng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tăng tiết nước bọt, hoạt huyết, hóa ứ, bổ huyết, cầm máu, nhuận tràng, sát khuẩn, tiêu viêm, sinh cơ. Rau ngót là thang thuốc vừa chữa bệnh vừa bồi bổ, vừa nâng đỡ chính khí vừa trừ tà khí, tăng sức đề kháng của cơ thể...[2]Ngoài các vita-min và muối khoáng (trong 100g rau ngót có 169mg canxi, 64,5mg photpho, 185mg vitamin C... ) rau ngót còn có một lượng protit đáng kể. Tỷ lệ protit trong rau ngót nhiều gần gấp đôi rau muống và tương đương với một số loại đậu như đậu ván, đậu đũa, đậu co ve... là những thức ăn thực vật từ xưa vẫn nổi tiếng giàu chất đạm (trong 100g rau ngót có 5,3g protit, đậu ván có 2,8g, đậu co ve 5g, đậu đũa có 6g). [3]
Chất protit trong rau ngót thuộc loại protit thực vật quý, hiếm có ở những loại rau khác. Trong 100g protit của rau ngót có 3,1g lysine, 2,5g methionine, 1g tryptophane, 4,7g phenylalanine, 6,5g threonine, 3,3g valine, 4,6g leucine, 3,3g isoleucine là những axit amin rất cần thiết cho cơ thể.[3]
Ngoài nhiều vitamin và khoáng, rau ngót rất giàu đạm nên nó được khuyên dùng thay thế đạm động vật nhằm hạn chế những rối loạn chuyển hóa canxi gây loãng xương và sỏi thận. Nó rất tốt cho người cần giảm cân hay đường huyết cao.[2]
Ngoài ra, rau ngót là một loại thực vật hiếm hoi chứa vitamin K, một chất giúp giảm nguy cơ gãy xương ở người già. Nó cũng có nhiều papaverin - chất mà từ trước chỉ tìm thấy trong cây thuốc phiện, giúp giảm cơn đau phủ tạng, hạ huyết áp và gây cương cứng dương vật.[2]
Công dụng
- Với chứng đái dầm ở trẻ em, cách chữa bằng rau ngót rất đơn giản. Chỉ cần 40g rau ngót tươi rửa sạch, giã nát, sau đó cho một ít nước đun sôi để nguội vào rau ngót đã giã, rồi khuấy đều, để lắng và gạn lấy nước. Phần nước gạn được chia làm hai lần để uống, mỗi lần uống cách nhau khoảng 10 phút. Bài thuốc này không chỉ chữa chứng đái dầm ở trẻ em mà còn chữa được bệnh dị ứng, chữa sót nhau. [1]
- Với chứng tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh, cách chữa bằng rau ngót cũng rất đơn giản. Lấy lá rau ngót tươi rửa sạch, giã nát lấy nước bôi đều lên lưỡi vài lần là khỏi. [1]
- Chữa chứng đổ mồ hôi trộm, táo bón ở trẻ em, lấy 30g rau ngót, 30g bầu đất, 1 quả bầu dục lợn rồi nấu canh cho trẻ ăn. Đây không chỉ là món canh ngon, bổ dưỡng lại có tác dụng chữa bệnh, mà nó còn là vị thuốc kích thích ăn uống với những trẻ chán ăn. [1]
- Món canh rau ngót tưởng như rất bình thường, nhưng thực sự, dù chỉ là canh nấu suông hay canh nấu với thịt, nó đều là một vị thuốc bổ, giúp tăng cường sức khoẻ với người mới ốm dậy, người già yếu hoặc phụ nữ sau khi sinh. [1]
- Đặc biệt, với những phụ nữ sắp sinh con, hàng ngày nếu được ăn canh rau ngót nấu với mùng tơi sẽ giúp tăng sức cho các bắp thịt, giúp việc sinh nở dễ dàng hơn.[1]
- Sót rau sau đẻ, nạo hút thai: Cho sản phụ uống một bát nước rau ngót tươi.[2]
- Bồi dưỡng sau đẻ: Rau ngót nấu canh với thịt lợn nạc hoặc giò sống. Có nơi hay nấu canh rau ngót với trứng tôm, trứng cáy, cá rô, cá quả... nhưng với thịt lợn nạc thì yên tâm hơn đối với sức khỏe của sản phụ đang cho con bú.[2]
- Canh giải nhiệt mùa hè: Rau ngót nấu canh với hến, mát và ngọt đậm đà. Sự phối hợp này lạnh, nên cho thêm lát gừng hoặc nên kiêng với người hư hàn.[2]
- Chữa nhức trong xương (không phải sưng đau khớp): Nấu rau ngót với xương lợn để ăn. [2]
- Bàn chân sưng nhức: lá rau ngót giã, cho thêm nước muối pha nhạt, sau đó đắp vào chỗ chân sưng nhức.[4]
- Đau mắt đỏ, nhức nhối khó chịu: lá rau ngót 50g, rễ cỏ xước 30g, lá dâu 30g, lá tre 30g, rau má 30g, lá chanh 10g. Tất cả đều dùng tươi, sắc đặc, chắt lấy nước uống nhiều lần trong ngày. [4]
- Hôn mê do sốt xuất huyết hoặc tai biến mạch máu não, gồm có các vị như sau: Giun đất phơi khô 50g, đậu đen 100g, lá bồ ngót phơi khô, sao qua (200g). Dùng 4 chén nước sắc còn lại nửa chén, chia làm 2 lần cho người bệnh uống hoặc đổ vào miệng.[4]
Kỹ thuật trồng [4]
1. Thời vụ.
Rau ngót được trồng bằng phương pháp nhân vô tính, trồng một lần và thu hoạch 2-3 năm. Trong 1 năm có thể đốn 2 lần để hạn chế nhiều cây cao, tăng sức sinh trưởng của cây để đạt năng suất cao.
Rau ngót bắt đầu được chăm bón từ cuối tháng 2 đến hết tháng 10.
2. Giống.
Có 2 giống rau ngót:
- Rau ngót lá to: sinh trưởng khỏe, thân lá màu xanh đậm, phiến lá to và mỏng, phẩm chất ngon;
- Rau ngót lá nhỏ: thân, lá có màu xanh nhạt, phiến lá nhỏ và dày, đường gân giữa cuống lá có màu xanh nhạt, ít bị sâu bệnh hại.
3. Làm đất.
- Rau ngót không kén đất, nhưng muốn có năng suất cao, cần chọn đất thịt nhẹ, thịt trung bình, đất cát pha, độ pH từ 5,5-7,0;
- Đất được cày bừa kỹ, làm sạch cỏ trước khi trồng.
4. Mật độ, khoảng cách.
- Chia luống 1,3-1,5m, mặt luống rộng 1,0-1,2m, rãnh 0,3m trồng với khoảng cách 40x25cm/khóm (2-3 hom).
- Chuẩn bị giống từ 9,5-10 vạn hom/ha, cũng có thể tách khóm từ cây gốc của năm trước để nhân thẳng ra ruộng.
5. Phân bón.
Không được dùng phân chuồng tươi, phân bắc tươi để bón hoặc tưới.
+ Phân chuồng: Sử dụng 15-20 tấn/ha (540-720kg/sào), cũng có thể dùng phân hữu cơ sinh học hoặc phân rác chế biến thay thế phân chuồng với lượng bằng 1/3 lượng phân chuồng.
+ Phân hóa học:
Loại phân | Tổng lượng phân bón | Bón lót (%) | Bón thúc (kg/sào/lần) | |
Kg (nguyên chất/ha) | Kg/sào qui đổi | |||
Phân đạm | 150-200 | 12-16 urê | 20 | 3 urê |
Phân lân | 100 | 22 supe lân | 100 | 0 |
Phân kali | 100-150 | 7.2-11 kali sunphat | 50 | 1 kali sunphat |
- Bón lót: Toàn bộ lượng phân chuồng.
- Bón thúc:
- Lần 1: sau trồng 40-50 ngày.
- Các lần bón tiếp theo sau các đợt thu hái.
- Rau ngót có thời gian thu hoạch dài, có thể dùng nước phân hoai mục để tưới thêm cho bền cây.
Có thể dùng các dạng nitrat amôn, sulfat amôn thay cho urê, clorua kali thay cho kali sunphat hoặc các dạng phân hỗn hợp, phức hợp NPK để bón với liều nguyên chất tương ứng. Ngoài biện pháp bón vào đất, có thể phun qua lá các dung dịch dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng theo hướng dẫn sử dụng của hãng sản xuất.
Xới xáo, vun gốc, làm cỏ: bón thúc phân nhiều lần sau các đợt thu hái, đặc biệt sau khi đốn thấp cây.
Chỉ thu hoạch sau khi bón phân ít nhất 14 ngày.
6. Tưới nước.
Nguồn nước tưới: sử dụng nguồn nước sạch để tưới (nước sông hoặc nước giếng khoan).
Tuyệt đối không được sử dụng nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, nước bị ô nhiễm, nước thải từ bệnh viện. Luôn giữ độ ẩm đất 80-85%.
7. Phòng trừ sâu bệnh.
* Sâu hại: Gồm một số sâu hại chính sau:
+ Rầy xanh (Empoasca sp.) hại nặng khi bị khô hạn. Phòng trừ bằng các loại thuốc: Sherpa 20 EC, Regent 80 WG, Cyperan 25 EC...
+ Nhện đỏ (Tetranychus sp.): hại nặng trong điều kiện khô hạn, sống tập trung dưới mặt lá. Cần phát hiện sớm để phòng trừ bằng các loại thuốc: Comite 73EC, Pegasus 500 SC, Ortus 5 SC.
+ Bọ phấn (Bemisa myricae): vừa gây hại, vừa là môi giới gây bệnh virut, cần phòng trừ triệt để bằng các loại thuốc Sherpa 20 EC, Karate 2,5 EC...
+ Bọ trĩ (Thrip sp.): phòng trừ bằng Admire 50EC, Confidor 100 SL, Gaucho 70 WS, Baythroid 50 SL.
* Bệnh hại: Gồm các bệnh chính sau:
+ Bệnh phấn trắng (Erysiphe sp.): hại nặng trong điều kiện khô hạn, nắng ấm. Phòng trừ khi bệnh mới chớm bị, bằng các thuốc: Anvil 5SC, Score 250 EC, Bayfidan 25EC.
+ Bệnh xoăn lá (virut): cần diệt trừ môi giới truyền bệnh là bọ phấn, nếu nặng thì phá bỏ trồng lại.
- Nồng độ thuốc và lượng nước sử dụng phải theo đúng hướng dẫn trên nhãn bao bì của từng loại thuốc. Phải kết thúc phun trước mỗi lứa thu hoạch 7 ngày.
8. Thu hoạch.
- Rau ngót cho thu hoạch nhiều lứa, các đợt thu phải thực hiện nghiêm ngặt thời gian cách ly thuốc hóa học bảo vệ thực vật và bón thúc đạm.
- Thu hoạch đúng lứa, không để rau già giảm phẩm chất.
Xới xáo, vun gốc, làm cỏ: bón thúc phân nhiều lần sau các đợt thu hái, đặc biệt sau khi đốn thấp cây.
Chỉ thu hoạch sau khi bón phân ít nhất 14 ngày.
6. Tưới nước.
Nguồn nước tưới: sử dụng nguồn nước sạch để tưới (nước sông hoặc nước giếng khoan).
Tuyệt đối không được sử dụng nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, nước bị ô nhiễm, nước thải từ bệnh viện. Luôn giữ độ ẩm đất 80-85%.
7. Phòng trừ sâu bệnh.
* Sâu hại: Gồm một số sâu hại chính sau:
+ Rầy xanh (Empoasca sp.) hại nặng khi bị khô hạn. Phòng trừ bằng các loại thuốc: Sherpa 20 EC, Regent 80 WG, Cyperan 25 EC...
+ Nhện đỏ (Tetranychus sp.): hại nặng trong điều kiện khô hạn, sống tập trung dưới mặt lá. Cần phát hiện sớm để phòng trừ bằng các loại thuốc: Comite 73EC, Pegasus 500 SC, Ortus 5 SC.
+ Bọ phấn (Bemisa myricae): vừa gây hại, vừa là môi giới gây bệnh virut, cần phòng trừ triệt để bằng các loại thuốc Sherpa 20 EC, Karate 2,5 EC...
+ Bọ trĩ (Thrip sp.): phòng trừ bằng Admire 50EC, Confidor 100 SL, Gaucho 70 WS, Baythroid 50 SL.
* Bệnh hại: Gồm các bệnh chính sau:
+ Bệnh phấn trắng (Erysiphe sp.): hại nặng trong điều kiện khô hạn, nắng ấm. Phòng trừ khi bệnh mới chớm bị, bằng các thuốc: Anvil 5SC, Score 250 EC, Bayfidan 25EC.
+ Bệnh xoăn lá (virut): cần diệt trừ môi giới truyền bệnh là bọ phấn, nếu nặng thì phá bỏ trồng lại.
- Nồng độ thuốc và lượng nước sử dụng phải theo đúng hướng dẫn trên nhãn bao bì của từng loại thuốc. Phải kết thúc phun trước mỗi lứa thu hoạch 7 ngày.
8. Thu hoạch.
- Rau ngót cho thu hoạch nhiều lứa, các đợt thu phải thực hiện nghiêm ngặt thời gian cách ly thuốc hóa học bảo vệ thực vật và bón thúc đạm.
- Thu hoạch đúng lứa, không để rau già giảm phẩm chất.
Nguồn:
[1] www.dantri.com.vn
[2] www.xaluan.com
[3] www.giadinh.net.vn
[4] hcm.24h.com.vn
[5] www.rausach.com.vn
[6] www.khoahoc.net
[2] www.xaluan.com
[3] www.giadinh.net.vn
[4] hcm.24h.com.vn
[5] www.rausach.com.vn
[6] www.khoahoc.net
{ 0 comments... xem bên dưới hoặc Để lại một nhận xét }